Jak odświeżyć cele naukowe na wiosnę?

- Wraz z nadejściem wiosny pojawia się społeczna narracja: teraz jest idealny moment na zmianę. Studenci czują presję, by nagle stać się bardziej produktywni, zdyscyplinowani, aktywni. Tymczasem motywacja nie działa jak przełącznik światła. Jeśli jest wymuszona – może prowadzić do frustracji i spadku efektywności – wyjaśnia dr Roguska.

Fenomen „wiosennego zrywu”

Zjawisko sezonowego wzrostu energii ma swoje biologiczne i psychologiczne podstawy. Większa ilość światła wpływa na poziom serotoniny i ogólne samopoczucie. Organizm naturalnie wychodzi z zimowego spowolnienia.

- Problem pojawia się wtedy, gdy naturalny przypływ energii zamieniamy w wyścig z samym sobą. Studenci często porównują się z innymi – w mediach społecznościowych widzą sukcesy, nowe projekty, sportowe wyzwania. To może generować poczucie, że robią za mało – dodaje ekspertka z Instytutu Pedagogiki.

Zdaniem eskpertki kluczowe jest odróżnienie motywacji wewnętrznej od presji zewnętrznej. Ta pierwsza buduje trwałą zmianę, druga – krótkotrwały zryw i szybkie wypalenie.

Czy presja zmian obniża efektywność?

Badania psychologiczne pokazują, że nadmierne oczekiwania wobec siebie mogą prowadzić do tzw. efektu przeciążenia poznawczego. W praktyce oznacza to trudności z koncentracją, odkładanie zadań i spadek satysfakcji z nauki.

- Paradoksalnie im więcej chcemy zmienić naraz, tym mniejsza szansa, że wytrwamy w postanowieniach. Student, który planuje poprawę wyników, naukę języka, regularny sport i działalność dodatkową – bez realnej analizy czasu i zasobów – szybko doświadcza zniechęcenia – tłumaczy dr Roguska. Dlatego zamiast rewolucji warto postawić na ewolucję.

Jeden cel zamiast pięciu

Ekspertka z Uniwersytetu w Siedlcach rekomenduje zasadę jednego wspierającego nawyku. - Zamiast tworzyć długą listę ambitnych postanowień, lepiej wybrać jeden konkretny obszar – na przykład regularną naukę przez 25 minut dziennie w systemie pracy blokowej. Małe, konsekwentne działania budują poczucie sprawczości, a to ono wzmacnia motywację – podkreśla.

Wiosna może być dobrym momentem na przegląd celów  – które są naprawdę nasze, a które wynikają z oczekiwań otoczenia?

Regeneracja to nie strata czasu

Po zimie wiele osób odczuwa spadek energii, trudności z koncentracją i zmęczenie. To naturalna reakcja organizmu.

- Nie każdy spadek formy oznacza brak ambicji. Czasem potrzebujemy regeneracji, uporządkowania planów i realistycznego spojrzenia na własne możliwości. Odpoczynek, ruch na świeżym powietrzu czy ograniczenie nadmiaru bodźców cyfrowych mogą być bardziej efektywne niż kolejne postanowienie – mówi dr Roguska.

Szczególnie ważne jest to w środowisku akademickim, gdzie tempo pracy bywa wysokie, równowaga między nauką a życiem prywatnym jest kluczowa.

Motywacja a środowisko nauki

Dr Roguska zwraca uwagę na znaczenie wspierającego otoczenia. - Bliska relacja student–wykładowca, dostęp do konsultacji, możliwość udziału w projektach i kołach naukowych – to elementy, które realnie wzmacniają zaangażowanie. Motywacja rośnie tam, gdzie student czuje sens i wpływ – podkreśla ekspertka.

Wiosna może być więc nie tylko czasem indywidualnych postanowień, ale także momentem na większą aktywność akademicką – udział w konferencjach studenckich, projektach badawczych czy inicjatywach społecznych.

Jak mądrze wykorzystać wiosenną energię?

Ekspertka rekomenduje trzy proste kroki: Zrób przegląd celów– zostaw tylko te, które są dla Ciebie naprawdę ważne. Podziel je na małe etapy – planuj w skali tygodnia, nie całego roku. Monitoruj postęp, nie perfekcję– konsekwencja jest ważniejsza niż idealne wykonanie.

- Wiosenny zryw może być pięknym impulsem do działania, pod warunkiem że nie zamienimy go w presję. Motywacja powinna wspierać, a nie przytłaczać – podsumowuje dr Agnieszka Roguska.